Ντορίνα Παπαλιού

Το ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΦΩΣ θα είναι στα βιβλιοπωλεία μετά το Πάσχα.

XAMENOI, αναζητώντας έξι από τα έξι εκατομμύρια, του Daniel Mendelsohn

Μια αληθινή ιστορία αναζήτησης που διαβάζεται σαν μυθιστόρημα. «Τον σκότωσαν οι ναζί», είχε ακούσει ο Mendelsohn μικρός να λένε για τον Σμιλ, τον αδελφό του παππού του. Μια άλλη φορά, μερικά χρόνια αργότερα, άκουσε τυχαία τη μητέρα του να μιλάει στο τηλέφωνο και να λέει: «εγώ νόμιζα πως κρύβονταν και πως τους κατέδωσε ο γείτονας, ε;» Και μερικά χρόνια ακόμη πιο μετά, άκουσε κάποιον να λέει: «Τέσσερεις όμορφες κόρες». Κι έπειτα, ακόμη πιο μετά, άκουσε τον παππού του να λέει στη μητέρα του: «Το μόνο που ξέρω είναι πως κρύβονταν σ’ ένα Kessle”. Κι αναρωτήθηκε: Ποιο “κάστρο”; Που κρύβονταν ο αδελφός του παππού του με τη γυναίκα του και τις τέσσερεις κόρες τους;

Φράση φράση, λέξη λέξη, γυρίζοντας για χρόνια ανά τον κόσμο και αναζητώντας την αλήθεια μέσα από τις αφηγήσεις των επιζώντων που τους γνώριζαν τα χρόνια εκείνα, ο Mendelsohn συμπληρώνει το παζλ της ιστορίας έξι ανθρώπων που χάθηκαν στο Μπόλεχοφ, μια μικρή πόλη της Πολωνίας στα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Κι όταν στο τέλος του ταξιδιού του, στην τελευταία του στάση στο Μπόλεχοφ, στο παράσπιτο κάποιου γνωστού των ‘χαμένων’, εκεί που ανακάλυψε πως είχαν κρυφτεί για να σωθούν, σκύβοντας ο Mendelsohn πάνω από την τρύπα, την καταπακτή που βρισκόταν κάτω από τέσσερεις βγαλμένες σανίδες, κατεβαίνοντας, θέλοντας να νιώσει κι αυτός κάτι από αυτό που είχαν νιώσει εκείνοι μέσα στην τρύπα, προτού τους βρούν και τους εκτελέσουν, σκέφτηκε: «Κestl, Kestl, όχι Kessle», όπως είχε νομίσει ακούγοντας κάποτε τα λόγια του παππού του. «Γιατί ο εγγονός δεν μπορεί να είναι ο παππούς του». Και προσθέτει πως όσα κι αν θέλει να μάθει κανείς, κοιτάζει με τη δική του ματιά και ακούει με τα δικά του αυτιά, κι ο τρόπος που τα ερμηνεύει, εξαρτάται από το ποιoς είναι.  Kestl, λέγεται στα γίντις το κουτί.  Ενώ εκείνος, ακούγοντας «τα ανοιχτά φωνίεντα και τα παχιά σύμφωνα», άκουσε κάποτε μια ιστορία σαν παραμύθι, για κείνους που είχαν κρυφτεί σε ένα kessle, σε ένα κάστρο.

Στο συγκλονιστικό αυτό χρονικό της αναζήτησης ενός χαμένου παρελθόντος, γράφοντας μέσα από την ιστορία μιας οικογένειας και την ιστορία και μιας πόλης, ο Mendelsohn βάζει τον αναγνώστη να αναρωτηθεί για τη φύση της γνώσης, για την αφήγηση των ιστοριών αλλά και για την καταγραφή της ίδιας της Ιστορίας.

Συχνά ρωτούν τους συγγραφείς οι φίλοι και οι αναγνώστες πως τους ήρθε η ιδέα να γράψουν το συγκεκριμένο βιβλίο τους. Συχνά η απάντηση δεν είναι απλή. Καμιά φορά δεν θυμάσαι κιόλας. Για ΤΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΦΩΣ όμως, θα έλεγα με σιγουριά πως το βιβλίο The Lost Masters, του Peter Harclerode και Brendan Pittaway, ήταν καθοριστικό. Στάθηκε η αφορμή για να διαβάσω μια σειρά βιβλίων γύρω από την κλοπή έργων τέχνης από τους Ναζί. Δεν ήταν όμως τόσο για να αναζητήσω την ιστορία της αρπαγής των έργων τέχνης από τις κατεχόμενες χώρες και την φιλοδοξία του Χίτλερ να συλλέξει τα έργα που θα έφτιαχναν το σπουδαιότερο, στα μάτια του, μουσείο τέχνης στην πόλη του, το Λίντζ. Ήταν περισσότερο γι’ αυτούς που έμειναν πίσω, αναζητώντας μέχρι και σήμερα τις κλεμμένες κληρονομιές τους. Και αυτό που με έκανε να σκεφτώ, είναι το πόσο άρρηκτα συνδεδεμένες μπορεί να είναι η αίσθηση της δικαίωσης με την επαναφορά ενός έργου τέχνης στο νόμιμο ιδιοκτήτη του.

Το Απαραίτητο Φως, Ικαρος

Δεν είναι αστυνομικό μυθιστόρημα, παρότι αγαπώ το είδος και η επιθυμία μου μέσα από τη δράση και την πλοκή είναι να κρατήσω τον αναγνώστη σε συνεχή αγωνία μέχρι τη λύση του μυστηρίου. Το μυθιστόρημα δεν ακολουθεί τους κανόνες του είδους.

Εκτυλίσσεται μέσα από δυο παράλληλες ιστορίες, άρρηκτα συνδεδεμένες. Η ηρωίδα της πρώτης, η Λουίζα Λορετζάτου, επιστρέφει στην Αθήνα από την Οξφόρδη μετά τον ξαφνικό θάνατο του πατέρα της, επιφανούς δικηγόρου. Την περιμένει το τελευταίο του μήνυμα: η μοναδική, άγνωστη σ’ εκείνη φωτογραφία ενός πίνακα του Τζόναθαν Ντόντσον, διάσημου Σκοτσέζου ζωγράφου του 19ου αιώνα, που κλάπηκε από την οικογένειά της στα χρόνια της Κατοχής. Η ηρωίδα της δεύτερης είναι η γιαγιά της Λουίζας, η ζωγράφος Λουίζ Χατζηλουκά, στην οποία ανήκε ο πίνακας.

Μέσα από την αναζήτηση ενός χαμένου αντικειμένου, θέλησα να εξερευνήσω τους εύθραυστους δεσμούς που ενώνουν το παρελθόν με το παρόν, τη σχέση της απώλειας με τη μνήμη, αλλά και τη διάσταση ανάμεσα σε αυτό που συνέβη και αυτό που μεταφέρεται, την ιστορία και τις αφηγήσεις της. Και, τελικά, τι είναι αυτό που έχουμε περισσότερο ανάγκη: την αλήθεια ή τους μύθους;

Είναι ο τίτλος του νέου μου μυθιστόρηματός που θα εκδοθεί από τον Ίκαρο την άνοιξη του ’13!